65 Views
2018 Jan 11NewsCultural
img

همه ما این روزها در گوشه کنار فضای مجازی خبرهای سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر را می بینیم و آنها را پیگیری میکنیم. اما چقدر در مورد بزرگترین رویداد هنری سینمایی کشور می دانیم؟ آیا می دانیم این جشنواره برای رسیدن به این درجه از اعتبار چه راهی را طی کرده است؟ 

در ادامه این مطلب به مروری اجمالی بر ادوار آغازین جشنواره فیلم فجر و اتفاقات مهم پنج دوره اول این رویداد بزرگ سینمایی کشور می پردازیم تا همگی بیش از پیش با این مراسم مهم آشنا شویم.


جشنواره بین‌المللی فیلم فجر مهمترین جشنواره سینمایی ایران است که از سال ۱۳۶۱ تاکنون معمولاً در میانه بهمن ماه هر سال در تهران برگزار می‌گردد. تاکنون ۳۵ دوره از این جشنواره برگزار شده است که آخرین آن در سال ۱۳۹۵ بود. دوره سی و ششم این جشنواره قرار است در بهمن ماه امسال برگزار شود.


اولین دوره جشنواره فیلم فجر در سال 1361 به همت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با همکاری بنیاد فارابی، برگزار شد. جشنواره فجر تا سال ۱۳۷۴ فقط به تولیدات سالانه سینمای ایران می‌پرداخت. از سال ۱۳۷۴ جشنواره به صورت بین‌المللی برگزار می‌شود و علاوه بر سینمای ایران، در بخش بین‌الملل به بررسی فیلم‌هایی از سینمای جهان می‌پردازد. در بخش‌های رقابتی این جشنواره، شرکت کنندگان برای کسب جایزه مخصوص که «سیمرغ بلورین» نام دارد با هم رقابت می‌کنند. دیپلم افتخار و لوح زرین از دیگر جوایز این جشنواره می‌باشند. طی سالیان اخیر مسابقه‌های سینمای مستند، فیلم کوتاه و مسابقه مواد تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی نیز به بخش‌های سینمای ایران اضافه شده است. در ابتدای جشنواره آیین بزرگداشت یک هنرمند برگزار می‌شود و در انتها هم جوایز ویژه و مردمی به فیلم انتخاب شده با رای مردم داده می‌شود. در سال ۱۳۹۳ بخش بین‌الملل جشنواره جدا شد.



این جشنواره در دو بخش سینمای ایران و جهان فعالیت می‌کند؛ که هر کدام به دسته‌بندی دیگری تقسیم می‌شود:

بخش سینمای ایران:


سودای سیمرغ (مسابقه سینمای ایران)

نگاه نو (فیلم‌های اول)

سینما حقیقت (آثار مستند سینمایی)

هنر و تجربه (تجربه اول)

انیمیشن (این بخش از دوره سی و چهارم یعنی سال ۱۳۹۴ به بعد اضافه گردید)

بخش سینمای جهان:


جام جهان نما

سینما سعادت

جشنواره جشنواره‌ها

نمایش‌های ویژه

جلوه گاه شرق


در ادامه به بررسی پنج دوره اول جشنواره و مهمترین ویژگی های آنها می پردازیم.


1. جشنواره یکم: فجر بدون سیمرغ

همزمان با دوران جنگ تحمیلی و حمله عراق به کشورمان در حالی که تمام کشور در التهاب و تب و تاب جنگ ناخواسته قرار داشت وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی خبر از برگزاری اولین جشنواره فیلم فجر داد. فضای غالب این دوره از جشنواره مرتبط با دفاع مقدس و هنر دفاع از سرزمین مادری بود. این دوره در بهمن ۱۳۶۱ در تهران برگزار شد و فقط شامل مسابقه سینمای آماتور بود و بخش سینمای حرفه‌ای به صورت غیررقابتی برگزار شد. در بخش سینمای آماتور به تعدادی فیلم، دیپلم افتخار اهدا شد.


در این جشنواره از میان فیلم‌های ۳۵ میلی‌متری فیلمی به عنوان الگو انتخاب نشد، لذا به هیچ یک از فیلم‌ها جایزه‌ای تعلق نگرفت.



2.جشنواره دوم: فجری پر از حاشیه

شهر تهران در بهمن ماه سال 62 شاهد برگزاری دومین دوره جشنواره فیلم فجر بود که این دوره بدون حضور فیلم‌های سینمایی خارجی برگزار شد. مسابقه سینمای ایران در دو بخش حرفه‌ای و آماتور برگزار شد و برندگانش با لوح زرین مورد تقدیر قرار گرفتند. هیئت داوران هیچ اثری را شایسته دریافت جایزه بهترین فیلم معرفی ندانست. ویژگی بارز این دوره حضور نخستین استعدادهای سینمای پس از انقلاب ۵۷ یعنی رسول صدرعاملی، محمدعلی سجادی، محمدرضا اعلامی، حسن هدایت و خسرو سینایی در کنار سه نام کمی شناخته تر یعنی علیرضا داوودنژاد، رضا میرلوحی و مسعود اسدالهی بود.


این دوره با حواشی مختلفی همراه بود از جمله: طراحی نکردن پوستر، قطع برق در روزهای آغازین و لو رفتن نتایج داوری در شب آخر.

در این دوره هیچ فیلمی به عنوان فیلم برتر انتخاب نشد. اما جایزه بهترین بازیگر مرد به حسین پرورش برای فیلم «نقطه ضعف» و بهترین کارگردانی به خسرو سینایی برای فیلم «هیولای درون» رسید. در این دوره جایزه بهترین بازیگر نقش زن وجود نداشت.

جشنواره دوم فجر اولین دوره‌ای از این جشنواره بود که در بخش حرفه‌ای (مسابقه سینمای ایران) اهدای جوایز صورت گرفت.


3. جشنواره سوم: سیمرغ بر دوش بازیگران زن

می توان گفت این دوره شروع منسجم شدن و منظم شدن جشنواره فیلم فجر بود. در این دوره قوانین سختگیرانه تری به اجرا در آمد و حداكثر 20 فيلم بلند و 20 فيلم كوتاه برای شركت در مسابقه پذيرفته شدند. بر طبق قوانین اين فيلم ها نبايد قبل از بهمن ماه 1362 نمايش داده شده و يا در بخش مسابقه دوره های قبل جشنواره شركت می کردند. از مهمترین ویژگی های جشنواره سوم فجر حضور زنده یاد علی حاتمی با فیلم «کمال‌الملک» بود که مورد تقدیر هیئت داوران قرار گرفت. همچنین در این دوره سیمرغ ها برای اولین بار در جشنواره فیلم فجر به پرواز در آمد و زنان بازیگر هم به طور جداگانه سیمرغ گرفتند.


سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به یدالله صمدی برای فیلم «مردی که زیاد می دانست» تعلق گرفت. سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد به جمشید مشایخی و بهترین بازیگر زن به پروانه معصومی برای بازی در «گل های داودی» تعلق گرفت.


4. جشنواره چهارم: سیمرغ به سراغ بازیگران نرفت

در این دوره بخش حرفه‌ای از بخش آماتور جدا شد تا به صورت یک جشنواره مستقل به نام سیمای جوان برگزار شود و همچنین بخش کودکان و نوجوانان نیز به جشنواره اضافه گشت. یکی دیگر از نکات جالب جشنواره آن سال این بود که همچون دوره اول و دوم، باز هم سیمرغ بلورین به بازیگر زن داده نشد.


سیمرغ بلورین بهترین فیلم به صورت مشترک به ابوالفضل جلیلی برای فیلم «بهار» و عباس کیارستمی برای فیلم «اولی‌ها» تعلق گرفت. سیمرغ بهترین کارگردانی هم به کیانوش عیاری برای فیلم «تنوره چی» تعلق گرفت. بهترین بازیگر مرد جشنواره چهارم هادی اسلامی بود که در فیلم «اتوبوس» درخشید و سیمرغ گرفت.



5. جشنواره پنجم: نمایش فیلم های جریان ساز

در این دوره نمایشگاه پوسترهای سینمایی اضافه شد. جشنواره برای اولین بار مجله‌ای ویژه‌نامه با نام مجله فیلم منتشر کرد. عباس کیارستمی در جشنواره پنجم فیلم فجر سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی را برای فیلم «خانه دوست کجاست» به خانه برد. سیمرغ بلورین بهترین فیلم به «پرواز در شب» به کارگردانی رسول ملاقلی پور رسید. کارگردانی که تا آخرین روزهای زندگی‌اش به ژانر دفاع مقدس وفادار ماند.


در این دوره از جشنواره، هیچ بازیگر زنی، جایزه ای برای بازیگری دریافت نکرد اما در عوض فیلم «ناخدا خورشید» به کارگردانی ناصر تقوایی دو جایزه بازیگری را دریافت کرد. داریوش ارجمند سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد و سعید پورصمیمی سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را به خانه بردند. تقوایی فیلم «ناخدا خورشید» را از داستان «داشتن و نداشتن» ارنست همینگوی اقتباس کرده بود و این اقتباس به مذاق خیلی ها خوش آمد.


جشنواره فیلم فجر

جشنواره سی و ششم

جشنواره فجر